อภิธานศัพท์

ข้อมูลบิดเบือน (ข่าวปลอม) (Disinformation) คืออะไร? ความหมายและคำอธิบาย

ข้อมูลบิดเบือนคือข้อมูลเท็จหรือชวนให้เข้าใจผิดที่ถูกเผยแพร่โดยตั้งใจเพื่อหลอกลวงหรือสร้างความเสียหาย ในภาษาพูดมักเรียกว่าข่าวปลอม

ข้อมูลบิดเบือนคืออะไร?

ข้อมูลบิดเบือน (disinformation) คือเนื้อหาเท็จหรือชวนให้เข้าใจผิดที่ถูกเผยแพร่โดยเจตนา เช่น เพื่อโน้มน้าวความคิดเห็น สร้างความไม่ไว้วางใจ หรือหารายได้ ต่างจากข้อมูลผิดพลาด (misinformation) ซึ่งก็เป็นเท็จเช่นกัน แต่ถูกส่งต่อโดยไม่ได้ตั้งใจหลอกลวง เช่น ส่งต่อด้วยความผิดพลาด คำว่าข่าวปลอมใช้กันทั่วไปแต่คลุมเครือ เพราะยังถูกใช้เพื่อทำลายความน่าเชื่อถือของรายงานที่ถูกต้องซึ่งบางคนไม่ชอบอีกด้วย

รูปแบบที่พบบ่อยและสัญญาณเตือน

ข้อมูลบิดเบือนอาจถูกแต่งขึ้นทั้งหมด แต่บ่อยกว่านั้นคือผสมความจริงกับเรื่องเท็จ เช่น ภาพจริงที่ใช้ผิดบริบท คำพูดที่ตัดให้สั้นลง พาดหัวที่ชวนให้เข้าใจผิด หรือเอกสารปลอม มักกระตุ้นอารมณ์รุนแรง เช่น ความกลัวหรือความโกรธ และเร่งให้คุณแชร์อย่างรวดเร็ว ยังพบผู้เชี่ยวชาญที่ถูกแต่งขึ้น เว็บไซต์ปลอมที่เลียนแบบสื่อชื่อดัง รวมถึงภาพหรือเสียงที่สร้างโดย AI

วิธีตรวจสอบเนื้อหา

ก่อนแชร์ ควรตรวจสอบสั้น ๆ ว่าใครอยู่เบื้องหลังแหล่งข่าว มีข้อมูลติดต่อหรือประกาศทางกฎหมายหรือไม่ และสื่อน่าเชื่อถืออื่นรายงานเรื่องเดียวกันหรือไม่ ตรวจสอบวันที่และบริบท เพราะภาพเก่ามักถูกนำกลับมาใช้กับเหตุการณ์ใหม่ การค้นหาด้วยภาพย้อนกลับแสดงให้เห็นว่าภาพถ่ายปรากฏครั้งแรกที่ไหน ทีมตรวจสอบข้อเท็จจริงช่วยหักล้างรายงานเท็จที่แชร์กันแพร่หลาย ในสหภาพยุโรป กฎหมาย Digital Services Act กำหนดให้แพลตฟอร์มขนาดใหญ่มากประเมินและลดความเสี่ยง เช่น ข้อมูลบิดเบือน

ที่ Friendstime

บน Friendstime คุณรายงานโพสต์ ความคิดเห็น สตอรี่ และโปรไฟล์ได้ โดยเลือกเหตุผล เช่น “ข้อมูลเท็จ” รายงานจะได้รับการตรวจสอบโดยบุคคลจริง โพสต์ยังมีหมายเหตุการตรวจสอบข้อเท็จจริงได้ เช่น “เป็นที่โต้แย้ง” หรือ “ข้อมูลเท็จ” ในแอป Android สมาชิกยังโหวตได้ด้วยว่าข้อความใดเป็นความจริงหรือไม่ ภาพสามารถติดป้ายว่าสร้างโดย AI ได้

คำถามที่พบบ่อย

ข้อมูลบิดเบือนต่างจากข้อมูลผิดพลาดอย่างไร?

ประเด็นสำคัญคือเจตนา ข้อมูลบิดเบือนถูกเผยแพร่โดยตั้งใจเพื่อหลอกลวง ส่วนข้อมูลผิดพลาดเป็นเท็จแต่แชร์ด้วยความสุจริตใจ

ถ้าคนรู้จักแชร์ข่าวเท็จ ควรทำอย่างไร?

ตอบอย่างใจเย็นและอิงข้อเท็จจริง ควรทำเป็นการส่วนตัว และแนบลิงก์แหล่งข้อมูลที่เชื่อถือได้ การประจานต่อหน้าสาธารณะมักทำให้คนตั้งการ์ดมากขึ้นแทน

คำศัพท์ที่เกี่ยวข้อง

หัวข้อที่เกี่ยวข้อง

ลองใช้ Friendstime

การสมัครใช้เวลาเพียงหนึ่งนาทีและไม่มีค่าใช้จ่าย

คำศัพท์ทั้งหมดในอภิธานศัพท์ →