Begrippenlijst

Hashfunctie

Een hashfunctie zet willekeurige gegevens om in een korte waarde van vaste lengte, een soort digitale vingerafdruk waarmee wijzigingen makkelijk te zien zijn.

Wat is een hashfunctie?

Een hashfunctie zet gegevens van elke omvang, zoals één enkel woord of een heel bestand, om in een waarde van vaste lengte, de hash genoemd. Dezelfde invoer levert altijd dezelfde hash op, terwijl zelfs een minieme wijziging tot een compleet andere leidt. Cryptografische hashfuncties zoals SHA-256 of SHA-3 zijn bovendien eenrichtingsfuncties: in de praktijk is de invoer niet uit de hash terug te rekenen.

Waarvoor hashfuncties worden gebruikt

Met hashes controleer je of een gedownload bestand ongewijzigd is: je vergelijkt de controlesom die de aanbieder publiceert met die je zelf berekent. Digitale handtekeningen ondertekenen meestal de hash van een document in plaats van de hele inhoud. Ook blockchains en veel versleutelingsmethoden zijn op hashfuncties gebouwd. Oudere algoritmen zoals MD5 en SHA-1 gelden voor beveiligingsdoeleinden als verouderd.

Hashfuncties en wachtwoorden

Betrouwbare diensten slaan wachtwoorden niet in platte tekst op, maar alleen als hashes. Wanneer je inlogt, wordt het wachtwoord dat je invoert opnieuw gehasht en vergeleken met de opgeslagen waarde. Bewust trage methoden zoals Argon2, bcrypt of scrypt zijn geschikt voor wachtwoorden. Een willekeurige extra waarde per wachtwoord, een salt genoemd, zorgt ervoor dat identieke wachtwoorden verschillende hashes opleveren. Korte wachtwoorden blijven desondanks makkelijker te raden.

Veelgestelde vragen

Is hashen hetzelfde als versleutelen?

Nee. Versleutelde gegevens kunnen met de juiste sleutel weer leesbaar worden gemaakt. Een hash daarentegen kan niet worden teruggedraaid; je kunt alleen controleren of een bepaalde invoer tot dezelfde waarde leidt.

Kunnen aanvallers een wachtwoord uit een gestolen hash terughalen?

Ze kunnen het niet terugrekenen, maar wel kandidaten uitproberen en hun hashes vergelijken. Lange, willekeurige wachtwoorden die je maar één keer gebruikt, maken dit extreem tijdrovend.

Spelen hashfuncties een rol in post-quantumcryptografie?

Ja. Goed gekozen hashfuncties gelden als relatief robuust, ook tegen quantumcomputers. Het gestandaardiseerde post-quantumhandtekeningschema SLH-DSA baseert zijn veiligheid uitsluitend op de eigenschappen van hashfuncties.

Verwante begrippen

Verwante onderwerpen

Probeer Friendstime

Aanmelden duurt een minuut en is gratis.

Alle begrippen in de begrippenlijst →