Słownik

Weryfikacja faktów

Weryfikacja faktów sprawdza na podstawie źródeł, czy twierdzenie jest prawdziwe, i pomaga ocenić fałszywe informacje i plotki w sieci.

Czym jest weryfikacja faktów?

Weryfikacja faktów (fact-checking) to sprawdzenie twierdzenia, liczby, zdjęcia lub filmu na podstawie wiarygodnych źródeł. Jej wynikiem jest zwykle ocena, np. „prawda”, „częściowo prawda”, „fałsz” lub „nieudowodnione”, często z wyjaśnieniem i podaniem użytych źródeł. Weryfikację prowadzą redakcje i niezależne organizacje; w sieciach społecznościowych często pojawia się jako adnotacja bezpośrednio przy poście.

Jak działa weryfikacja faktów

Weryfikatorzy najpierw szukają pierwotnego źródła twierdzenia i porównują je z badaniami, oficjalnymi statystykami lub wypowiedziami ekspertów. W przypadku zdjęć i filmów pytają, kiedy i gdzie nagranie powstało i czy nie pochodzi z innego kontekstu. Wymaga to czasu, więc fałszywe doniesienie często zdąży się szeroko rozprzestrzenić, zanim pojawi się sprostowanie. Poza tym sprawdzić można tylko fakty: opinie i oceny wartościujące nie podlegają weryfikacji faktów.

Na co zwrócić uwagę

Zatrzymaj się na chwilę przed udostępnieniem, zwłaszcza przy doniesieniach, które bardzo cię złoszczą lub przerażają. Zapytaj siebie, kto rozpowszechnia informację, czy istnieje źródło pierwotne i jak stare jest doniesienie. Poszukaj kilku niezależnych, wiarygodnych źródeł, które podają to samo. Przy zdjęciach pomaga wyszukiwanie obrazem. I pamiętaj: brak adnotacji nie oznacza, że coś jest prawdą; wiele twierdzeń po prostu jeszcze nie sprawdzono.

W Friendstime

We Friendstime posty mogą mieć adnotację weryfikacji faktów, np. „Sporne” lub „Błędne informacje”. W aplikacji na Androida członkowie mogą dodatkowo głosować, czy dane stwierdzenie jest prawdziwe. Obrazy można też oznaczać jako wygenerowane przez AI; oznaczenie opiera się na danych o pochodzeniu w pliku obrazu lub na tym, co sam podasz przy publikacji. Jeśli takich danych brakuje, pochodzenia nie da się rzetelnie ustalić, więc obraz bez adnotacji nie jest automatycznie autentyczny. Fałszywe informacje możesz też zgłaszać.

Najczęściej zadawane pytania

Jak sam sprawdzić, czy doniesienie jest prawdziwe?

Poszukaj pierwotnego źródła, daty i kontekstu. Porównaj z kilkoma niezależnymi, wiarygodnymi źródłami, a przy zdjęciach skorzystaj z wyszukiwania obrazem. Jeśli doniesienie wydaje się celowo sensacyjne lub nakłania do natychmiastowego udostępnienia, zachowaj ostrożność.

Co mogę zrobić, gdy widzę fałszywe informacje?

Nie udostępniaj posta. We Friendstime możesz zgłosić go z menu i wybrać jako powód błędne informacje; możesz dodać krótkie wyjaśnienie. Zgłoszenie sprawdzają tam ludzie.

Czy obraz bez adnotacji o AI oznacza, że jest autentyczny?

Nie. Oznaczenie opiera się na danych o pochodzeniu w pliku. Jeśli ich brakuje, np. dlatego że obraz przekazano jako zrzut ekranu, pochodzenia nie da się rzetelnie ustalić.

Powiązane pojęcia

Powiązane tematy

Wypróbuj Friendstime

Rejestracja zajmuje minutę i jest bezpłatna.

Wszystkie pojęcia w słowniku →